Rekabet Hukuku

T.C. Anayasa’ sının 167’ nci maddesi ”Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alır;piyasalarda fiili veya anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önler” hükmü getirmiştir.

Ülkemiz, gümrük Birliği sürecinde Avrupa Topluluğu rekabet hukuku mevzuatına uyum adına Avrupa Topluluğu’ nu kuran Roma anlaşmasının 85, 86 ve 90 ncı maddelerini esas alarak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’ u 13 Aralık 1994 tarihinde yürürlüğe sokmuştur.

Kanun, piyasa ekonomisinin sağlıklı işleyişinin temini adına rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı veya bozucu teşebbüsler arası anlaşma ve uygulamaları yasaklamaktadır. Buna göre, RKHK’ un 4’ ncü maddesi, belirli bir mal veya hizmet piyasasındaki doğrudan veya dolaylı rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemlerinin hukuka aykırı ve yasak olduğunu belirtmektedir.

Mezkûr madde bu halleri örnekleme yoluyla şu şekilde saymaktadır;

  • a) Mal ve hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi,
  • b) Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının veya unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü,
  • c) Mal veya hizmetin arz ya da talep miktarının kontrolü veya bunların piyasa dışında belirlenmesi,
  • d) Rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırılması, kısıtlanması veya piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin boykot ya da diğer davranışlarla piyasa dışına çıkarılması yahut piyasaya yeni gireceklerin engellenmesi,
  • e) Münhasır bayilik hariç olmak üzere eşit hak, yükümlülük ve edimler için eşit durumdaki kişilere farklı şartların uygulanması,
  • f) Anlaşmanın niteliği veya ticari teamüllere aykırı olarak, bir mal veya hizmet ile birlikte dğier mal veya hizmetin satın alınmasının zorunlu kılınması veya aracı teşebbüs durumundaki alıcıların talep ettiği bir malın ya da hizmetin diğer bir mal veya hizmetin de alıcı tarafından teşhiri şartına bağlanması ya da arz edilen bir mal veya hizmetin tekrar arzına ilişkin şartların ileri sürülmesi.

Kanun tarafından saılmış olan bu haller uygulamada en sık rastlanılan rekabeti sınırlama faaliyetleridir. Teşebbüsler arasında kendi bağımsız ve davranışları yerine geçen bir koordinasyon veya vpratik bir iş birliği sağlayan doğrudan veya dolaylı ilişkiler de yasaklanmaktadır.

Kanun, tarafların ekonomik ve rasyonel gerçeklere dayanmak koşuluyla “uyumlu eylemde bulunmadığını” ispatlaması halinde sorumluluktan kurtulabileceklerini de belirtmektedir.

Ancak, Rekabet Kurumu, yararlı etkiler zararlı etkilerden daha fazla olduğu kanaati oluşmuşsa  yasaklardan muaf tutulma kararı verebilmektedir;

  • a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
  • b) Tüketicinin mevcut durumdan yarar sağlaması,
  • c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
  • d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması.

 Bu dört şart aynı anda gerçekleşmişse, Rekabet Kurumu tarafından, belirli bir süre için ve süre sonunda yapılacak inceleme neticesinde şartlar devam ediyorsa yenilenebilecek şekilde muafiyet kararı verilebilmektedir.

RKHK’ nun 6’ ncı maddesi ile bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hakim durumunu tek başına, yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanma yasaklanmıştır.

Birleşmeler ve Devralmalar Aracılığıyla Rekabetin (önemli derecede) Azaltılması da kanun tarafından yasaklanmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, haksız rekabet konusunda hükümler ifade eder. TTK m.54/2 haksız rekabeti; ”Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar” diye tanımlamaktadır.

Rekabet Hukuku özgün bir konudur ve online hattımızla irtibata geçildiğinde danışma ve hukuki yardım mümkündür.

Alpertunga Budak
Avukat
Alpertunga Budak Hukuk & Danışmanlık Bürosu

BLOG